از جغرافیا تا ایدئولوژی

معرفی کتاب «از جغرافیا تا ایدئولوژی: نقش نیجریه در ظهور داعش و بازترسیم معادلات سیاسی»

نویسندگان: هادی حسن‌زاده عراقی و اکرم امیری‌زاده
ناشر: گنجور | سال چاپ: ۱۴۰۴ (چاپ اول) | تعداد صفحات: ۱۲۹ صفحه

مطالعه کنید:

درباره کتاب

این کتاب پژوهشی است که به بررسی تأثیرات ژئوپلیتیک نیجریه بر نفوذ و گسترش گروه تروریستی داعش، با تمرکز ویژه بر گروه بوکوحرام، می‌پردازد. فرضیه اصلی کتاب این است که شرایط خاص ژئوپلیتیکی نیجریه (شامل نفوذپذیری فراملی، وجود گروه‌های همسو با داعش، ضعف دولت مرکزی، تنوع قومی-مذهبی و بحران‌های اقتصادی-اجتماعی) زمینه را برای شکل‌گیری و گسترش فعالیت‌های داعش در این کشور فراهم کرده است.

ساختار و سرفصل‌های اصلی

کتاب در پنج فصل تدوین شده است:

• فصل اول (کلیات): شامل مقدمه، تعاریف اصطلاحات کلیدی (داعش، بوکوحرام، ژئوپلیتیک) و معرفی چارچوب مفهومی پژوهش.

• فصل دوم: بررسی نفوذ داعش در نیجریه از منظر ژئوپلیتیک، امنیت و قدرت؛ شامل نظریه‌های ژئوپلیتیک کلاسیک و انتقادی، تاریخچه نفوذ داعش و نقش بوکوحرام.

• فصل سوم: واکاوی عوامل و فرآیندهای نفوذ داعش از منظر روان‌شناختی، ایدئولوژیک و سیاسی؛ موضوعاتی مانند بحران هویت، ترس از نفوذ غرب، نقش دولت نیجریه، برنامه‌ریزی داعش، و تبلیغات مذهبی.

• فصل چهارم: تأثیر ژئوپلیتیک نیجریه بر برآمدن داعش و پیامدهای سیاسی آن؛ شامل بررسی افراط‌گرایی اسلامی، جنبش‌های آزادی‌خواه، مرزهای باز، و پیامدهای حضور داعش بر نظام سیاسی، سیاست‌های امنیتی و مناسبات داخلی و خارجی نیجریه.

• فصل پنجم (سخن پایانی): جمع‌بندی یافته‌ها و ارائه راهکارهایی برای مقابله با نفوذ داعش در نیجریه.

رویکرد و مخاطبان

نویسندگان با استفاده از چارچوب نظری ژئوپلیتیک و مطالعات امنیتی و بهره‌گیری از نظریه‌های کلاسیک (هارتلند، ریملند، قدرت دریایی) و انتقادی، تلاش کرده‌اند تا پدیده نفوذ داعش در نیجریه را به‌صورت چندبعدی تحلیل کنند.

این کتاب برای پژوهشگران علوم سیاسی، روابط بین‌الملل، جغرافیای سیاسی و مطالعات امنیتی و همچنین تحلیلگران مسائل خاورمیانه و آفریقا منبعی ارزشمند محسوب می‌شود.

خلاصه محتوایی

کتاب نشان می‌دهد که داعش با بهره‌برداری از شکاف‌های قومی-مذهبی، فقر گسترده، فساد اداری، ضعف دولت مرکزی و نارضایتی اجتماعی در نیجریه، توانسته از طریق گروه بوکوحرام (که در سال ۲۰۱۵ با داعش بیعت کرد) نفوذ خود را در غرب آفریقا گسترش دهد. همچنین کتاب به بررسی استراتژی‌های تبلیغاتی، الگوسازی از مبارزان خارجی، و استفاده از نمادهای مذهبی توسط داعش برای جذب نیرو در نیجریه پرداخته و پیامدهای سیاسی، امنیتی و انسانی این نفوذ را در سطح داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی تحلیل می‌کند.